Chuyện màu đai trong Taekwondo nghe thì đơn giản, nhưng người mới thường bối rối ngay từ câu hỏi đầu tiên: rốt cuộc Taekwondo có mấy đai? Hỏi ba CLB có khi nhận ba câu trả lời khác nhau. Lý do không phải ai đó nói sai, mà vì cách chia cấp có thể khác nhau tùy liên đoàn, tùy hệ phái và cả tùy truyền thống từng võ đường. Bài này giải thích hệ thống đai theo cách mà phần lớn CLB theo hệ WT tại Việt Nam đang dùng, và chỉ ra những chỗ hay có sự khác biệt để bạn khỏi bị rối.
Taekwondo có mấy đai?
Nếu chỉ tính theo màu, Taekwondo hệ WT có sáu màu đai chính: trắng, vàng, xanh lá, xanh dương, đỏ và đen. Ngoài ra, với võ sinh dưới 15 tuổi, sau đai đỏ sẽ là đai đỏ đen, còn gọi là đai Poom, tương đương đai đen nhưng dành cho thiếu niên.
Nhưng nếu tính theo bậc thi, con số lớn hơn nhiều. Các đai màu được chia nhỏ thành các cấp (tiếng Hàn là gup hoặc geup), còn đai đen được chia thành chín đẳng (dan). Một võ sinh đi từ đai trắng tới đai đen một đẳng thường phải trải qua khoảng tám đến mười kỳ thi, tùy CLB.
Cấp và đẳng: đừng nhầm hai khái niệm này
Đây là chỗ nhiều phụ huynh nhầm nhất. Cấp dùng cho đai màu và đếm ngược: người mới bắt đầu ở cấp có số lớn nhất, càng thi đỗ thì số càng nhỏ, cho tới cấp 1 là sát ngưỡng đai đen. Đẳng dùng cho đai đen và đếm xuôi: 1 đẳng, 2 đẳng, lên tới 9 đẳng.
Nói cách khác, khi một em nhỏ khoe "con lên cấp 6 rồi", điều đó nghĩa là em đã tiến thêm một bước so với cấp 7. Còn khi một võ sư nói mình "4 đẳng", tức là đã ở trong đai đen khá lâu và thi lên thêm ba lần sau khi có đai đen đầu tiên.
Thứ tự các đai Taekwondo
Bảng dưới đây là cách sắp xếp phổ biến ở nhiều CLB tập theo hệ WT tại Việt Nam. Số cấp đi kèm mỗi màu có thể lệch một chút tùy nơi, nhưng thứ tự màu thì gần như thống nhất.
| Màu đai | Cấp thường gặp | Giai đoạn |
|---|---|---|
| Trắng | Người mới nhập môn | Làm quen tư thế, chào hỏi, đòn căn bản |
| Vàng | Cấp 8, cấp 7 | Nắm chắc thế tấn, đá thẳng, đá vòng, bài quyền số 1–2 |
| Xanh lá | Cấp 6, cấp 5 | Phối hợp tay chân, bài quyền số 3–4, làm quen đối kháng |
| Xanh dương | Cấp 4, cấp 3 | Đòn đá xoay, bài quyền số 5–6, đối kháng có chiến thuật |
| Đỏ | Cấp 2, cấp 1 | Bài quyền số 7–8, chuẩn bị thi đai đen |
| Đỏ đen (Poom) | Dưới 15 tuổi | Tương đương đai đen cho thiếu niên |
| Đen | 1 đẳng đến 9 đẳng | Bài quyền Koryo trở đi, hướng dẫn người khác |
Ý nghĩa của từng màu đai
Không có văn bản nào bắt buộc mọi võ đường phải giải thích màu đai theo một cách duy nhất. Tuy vậy, cách diễn giải dưới đây được dùng rộng rãi, và nhiều huấn luyện viên vẫn kể lại cho học trò ở buổi nhận đai.
Đai trắng
Màu trắng tượng trưng cho sự trong trẻo, khởi đầu. Người mang đai trắng chưa biết gì về Taekwondo, như một tờ giấy trắng. Ở giai đoạn này, việc quan trọng nhất là học cách chào, cách đứng, cách nghe hiệu lệnh, trước cả việc học đá.
Đai vàng
Vàng là màu của đất, nơi hạt giống được gieo xuống. Võ sinh đai vàng đang xây phần móng: tư thế đúng, đòn căn bản chuẩn. Đây là giai đoạn dễ nản nhất vì tiến bộ chưa rõ ràng, nhưng cũng là giai đoạn quyết định người đó đá đẹp hay xấu về sau.
Đai xanh lá
Xanh lá là màu của mầm cây đã nhú lên khỏi mặt đất. Kỹ thuật bắt đầu thành hình, võ sinh phối hợp được tay chân, đi được những bài quyền dài hơn và bắt đầu thử sức với đối kháng.
Đai xanh dương
Xanh dương là màu của bầu trời, hướng cây đang vươn tới. Ở đai này, học viên có nền tảng khá vững, học các đòn xoay người, đòn bật nhảy và bắt đầu có lối đánh của riêng mình.
Đai đỏ
Đỏ là màu của sự nguy hiểm, một lời nhắc nhở rằng kỹ năng đã đủ để gây sát thương, nên người mang nó phải biết kiềm chế. Đai đỏ cũng là giai đoạn chuẩn bị cho kỳ thi quan trọng nhất của đai màu: thi lên đai đen.
Đai đen
Đen là màu đối lập với trắng, tượng trưng cho sự trưởng thành và vững vàng. Nhiều người nói đùa rằng đai đen không phải điểm kết thúc mà là lúc bạn thật sự bắt đầu học Taekwondo, và câu nói đó có phần đúng. Chúng tôi có bài viết riêng về đai đen Taekwondo và chín đẳng của nó.
Học Taekwondo bao lâu thì lên đai?
Đây là câu hỏi thực tế nhất, và cũng khó trả lời chính xác nhất. Thời gian lên đai phụ thuộc vào ba thứ: số buổi tập mỗi tuần, quy định của CLB về thời gian tối thiểu giữa hai kỳ thi, và sự chuyên cần của chính học viên.
Với lịch tập hai đến ba buổi một tuần, một lộ trình thường gặp như sau:
- Từ đai trắng lên các cấp đai vàng: khoảng 3–4 tháng mỗi kỳ thi.
- Các cấp đai xanh: khoảng 4–6 tháng mỗi kỳ, vì bài quyền dài hơn và có thêm đối kháng.
- Đai đỏ lên đai đen: thường cần ít nhất 6 tháng ôn luyện, nhiều nơi yêu cầu lâu hơn.
Cộng lại, một người tập đều đặn thường mất khoảng hai năm rưỡi đến bốn năm để có đai đen một đẳng. Ai hứa hẹn đai đen sau một năm, bạn nên hỏi kỹ lại.
Thi lên đai diễn ra như thế nào?
Mỗi kỳ thi thường gồm vài phần: kỹ thuật căn bản, bài quyền tương ứng với cấp đai, đối kháng hoặc phản xạ, và với các cấp cao có thêm đập vỡ hoặc lý thuyết. Giám khảo đánh giá cả tác phong, tinh thần, chứ không chỉ chuyện đá đúng hay sai.
Chi tiết nội dung từng kỳ, cách chuẩn bị và những lỗi hay khiến thí sinh bị trừ điểm được chúng tôi gom lại trong bài thi lên đai Taekwondo.
Cách thắt đai sao cho đúng?
Nghe có vẻ là chuyện nhỏ, nhưng một chiếc đai thắt lệch, hai đầu dài ngắn khác nhau là thứ giám khảo nhìn thấy đầu tiên khi bạn bước vào sàn thi. Thắt đai đúng cũng giúp đai không bị tuột giữa buổi tập. Xem hướng dẫn từng bước trong bài cách thắt đai Taekwondo.
Đai có quan trọng đến vậy không?
Màu đai là thước đo tiện lợi, nhưng nó không nói hết mọi chuyện. Chúng tôi từng gặp những võ sinh đai xanh đá đẹp hơn nhiều người đai đỏ, và cũng gặp những người đai đen lâu năm nhưng đã bỏ tập cơ bản quá lâu. Đai cho biết bạn đã đi được bao xa trên con đường, còn bạn đang đi vững hay không thì phải nhìn vào buổi tập mỗi ngày.
Với trẻ nhỏ, màu đai là động lực tuyệt vời. Một chiếc đai mới sau ba tháng cố gắng có thể khiến con hăng hái cả mùa. Với người lớn, nên xem đai như cột mốc chứ không phải đích đến, để không thấy áp lực khi bạn bè lên đai nhanh hơn mình.
Nếu bạn đang ở vạch xuất phát và muốn biết lộ trình cụ thể ở CLB, hãy xem trang học Taekwondo, nơi chúng tôi trình bày các lớp từ cơ bản đến lớp tập trung cho đai đen.
Câu hỏi thường gặp
Taekwondo có mấy đai?
Theo hệ WT phổ biến ở Việt Nam, Taekwondo có 6 màu đai chính: trắng, vàng, xanh lá, xanh dương, đỏ và đen. Các màu đai trước đai đen được chia thành nhiều cấp, còn đai đen được chia thành 9 đẳng. Với người dưới 15 tuổi còn có đai đỏ đen (đai Poom).
Đai nào cao nhất trong Taekwondo?
Đai đen là đai cao nhất. Bên trong đai đen lại có 9 đẳng, từ 1 đẳng đến 9 đẳng. Các đẳng rất cao như 8, 9 đẳng thường chỉ dành cho những võ sư có hàng chục năm cống hiến.
Học Taekwondo bao lâu thì lên một đai?
Với lịch tập 2–3 buổi mỗi tuần, các đai đầu thường mất khoảng 3–4 tháng mỗi cấp. Càng lên cao, khoảng cách giữa hai kỳ thi càng dài vì yêu cầu kỹ thuật tăng lên.
Cấp và đẳng khác nhau thế nào?
Cấp dùng cho các đai màu, đếm ngược từ số lớn về cấp 1. Đẳng dùng cho đai đen, đếm xuôi từ 1 đẳng đến 9 đẳng. Lên cấp là tiến gần tới đai đen, lên đẳng là tiến sâu hơn trong đai đen.
