Đối kháng Taekwondo: luật, cách tính điểm và kỹ năng cần có

Lần đầu đứng trên sàn đối kháng, hầu như ai cũng trải qua một cảm giác giống nhau: mọi kỹ thuật đã tập bỗng bay đâu mất, chân tay cứng lại, tim đập nhanh. Rồi tiếng còi vang lên, đối thủ lao tới, và bạn chỉ còn biết phản xạ. Đối kháng là phần thử thách nhất của Taekwondo, nhưng cũng là phần khiến nhiều người mê môn võ này nhất. Bài này giải thích luật cơ bản theo hệ WT, cách tính điểm, và những kỹ năng một người mới nên rèn.

Đối kháng Taekwondo là gì?

Đối kháng (Kyorugi) là hình thức hai võ sinh đấu với nhau theo luật, có trọng tài điều khiển. Ở hệ WT, võ sinh mặc giáp thân, đội mũ bảo hộ, đeo bảo hộ tay, ống chân, bảo hộ hạ bộ và miếng bảo vệ răng. Ở các giải chính thức, giáp thân và mũ có gắn cảm biến điện tử để tự động ghi điểm khi bị đá trúng với lực đủ lớn.

Hai bên được phân biệt bằng màu: Chung (xanh) và Hong (đỏ). Bạn có thể xem thêm các thuật ngữ trọng tài dùng trong bài thuật ngữ Taekwondo.

Thể thức một trận đấu

Thể thức trận đấu đã được WT thay đổi nhiều lần qua các năm. Ở thời điểm gần đây, các giải lớn thường áp dụng thể thức chia hiệp, mỗi hiệp khoảng 2 phút, và võ sĩ thắng hai hiệp trước sẽ thắng trận. Các giải phong trào, giải trẻ có thể rút ngắn thời gian hoặc dùng thể thức đơn giản hơn.

Cách tính điểm

Theo luật WT, điểm được tính dựa trên vị trí và loại đòn:

Những đòn đá xoay người được thưởng thêm điểm vì khó và rủi ro hơn. Mức điểm cộng cụ thể có thể thay đổi theo từng phiên bản luật, nhưng tinh thần chung là khuyến khích kỹ thuật đẹp và mạo hiểm.

Một vài điều cần nhớ:

• Không được đấm vào đầu hoặc mặt. Đòn tay chỉ được dùng vào giáp thân.
• Không được đá dưới thắt lưng.
• Đòn đá vào đầu chỉ cần chạm hợp lệ, còn đòn vào thân thường cần đủ lực để cảm biến ghi nhận.

Các lỗi bị phạt (Gam-jeom)

Một số hành vi khiến võ sinh bị phạt, mỗi lần phạt cộng điểm cho đối thủ:

• Bước ra khỏi khu vực thi đấu.
• Ngã xuống sàn.
• Tránh né, quay lưng không đánh.
• Nắm, ôm hoặc đẩy đối thủ.
• Nâng chân để chặn hoặc cản đòn đá của đối thủ.
• Đá vào dưới thắt lưng.
• Đấm vào mặt.
• Có hành vi thiếu tinh thần thể thao.

Bị phạt quá nhiều lần trong một trận có thể dẫn đến bị xử thua. Đây là lý do võ sinh được dạy kiểm soát cơ thể và cảm xúc ngay từ đầu.

Các hạng cân

Đối kháng luôn chia theo hạng cân để đảm bảo công bằng. Ở Thế vận hội, mỗi giới chỉ có bốn hạng cân:

Ở giải vô địch thế giới, giải châu lục và giải trong nước, số hạng cân nhiều hơn, thường là tám hạng mỗi giới với khoảng cách nhỏ hơn. Giải trẻ và giải phong trào lại chia theo cả độ tuổi lẫn cân nặng.

Những kỹ năng quan trọng nhất trong đối kháng

Qua nhiều năm hướng dẫn, chúng tôi thấy người mới thường nghĩ đối kháng là đá thật mạnh, thật nhiều. Thực tế, những võ sinh đấu tốt nhất lại giỏi ở những thứ khác.

Khoảng cách

Biết khi nào đối thủ ở tầm đá của mình, khi nào mình ở tầm đá của họ. Phần lớn đòn trúng trong đối kháng đến từ việc một người đọc khoảng cách tốt hơn người kia.

Di chuyển

Bước lướt, bước chéo, đổi chân tại chỗ. Một người di chuyển tốt khiến đối thủ đá hụt liên tục, rồi phản công khi họ mất thăng bằng.

Thời điểm

Cú đá tốt nhất là cú đá đến đúng lúc đối thủ chuẩn bị ra đòn hoặc vừa ra đòn xong. Tập đối kháng chính là tập cảm nhận những khoảnh khắc đó.

Phòng thủ

Giữ tay bảo vệ, lùi đúng hướng, chặn bằng cánh tay chứ không phải bằng chân. Một người phòng thủ tốt không cần đá nhiều mà vẫn thắng.

Thể lực

Hai phút đối kháng mệt hơn nhiều người nghĩ. Nhảy liên tục, đá liên tục, căng thẳng liên tục. Thể lực kém thì kỹ thuật tốt đến đâu cũng sụp đổ ở hiệp cuối.

Người mới nên làm quen với đối kháng thế nào?

Ở CLB, chúng tôi đưa võ sinh vào đối kháng theo từng bước:

1. Tập đá đích: đá vào đích cầm tay, rèn độ chính xác và thời điểm.
2. Đối luyện theo bài: hai người tập luân phiên một đòn tấn công và một đòn phản công đã định sẵn.
3. Đối kháng có kiểm soát: đấu nhẹ, chủ yếu chạm, mục tiêu là cảm nhận khoảng cách.
4. Đối kháng tự do có giáp: đấu theo luật, có huấn luyện viên làm trọng tài.
5. Thi đấu: giải nội bộ, giải phong trào, rồi các giải cấp cao hơn nếu có mong muốn.

Không ai bị ép đối kháng khi chưa sẵn sàng. Với trẻ nhỏ và người lớn tuổi, đối kháng có thể chỉ dừng ở mức có kiểm soát.

Đối kháng có nguy hiểm không?

Như mọi môn thể thao đối kháng, Taekwondo có rủi ro chấn thương. Phổ biến nhất là bầm tím, đau ngón chân, bong gân cổ chân. Những chấn thương nặng hơn ít gặp nếu võ sinh đeo đủ bảo hộ, khởi động kỹ và đấu với người cùng trình độ, cùng hạng cân.

Đó là lý do chúng tôi luôn yêu cầu đủ đồ bảo hộ khi đối kháng. Bạn có thể đọc hướng dẫn chọn giáp và bảo hộ ở bài dụng cụ Taekwondo.

Chuẩn bị gì cho trận đấu đầu tiên?

Trận đấu đầu tiên, dù chỉ là giải nội bộ, cũng đủ khiến nhiều võ sinh mất ngủ. Vài điều nhỏ giúp bạn bước vào sàn tự tin hơn. Hãy kiểm tra trước toàn bộ đồ bảo hộ, mặc thử để chắc chắn vừa vặn và không vướng. Khởi động kỹ nhưng đừng tập quá sức ngay trước giờ đấu. Trong lúc chờ, hãy quan sát các trận trước để làm quen với cách trọng tài điều khiển và tiếng hiệu lệnh. Và khi vào trận, hãy đặt mục tiêu đơn giản: giữ tay bảo vệ, tung ra vài cú đá vòng đúng kỹ thuật, không lùi ra khỏi sàn. Thắng thua để sau.

Đối kháng và tinh thần võ đạo

Điều chúng tôi thích nhất ở đối kháng không phải là thắng thua, mà là khoảnh khắc sau trận. Hai võ sinh vừa đá nhau hết sức, rồi cúi chào nhau, bắt tay, có khi còn ôm nhau. Học cách tôn trọng người vừa đánh mình, và cách thua mà không oán hận, là bài học mà ít nơi nào dạy rõ ràng như sàn đấu.

Nếu bạn muốn rèn đối kháng một cách bài bản, lớp Taekwondo tốc độ và sức mạnh tại CLB tập trung vào đòn chân, phản xạ và thể lực. Xem chi tiết tại trang học Taekwondo.