Khi nghĩ đến Taekwondo, người ta thường nghĩ ngay đến những cú đá xoay người trên không. Nhưng hỏi bất kỳ huấn luyện viên nào, họ sẽ nói những cú đá đó chỉ là phần nổi của tảng băng. Bên dưới là hàng trăm giờ tập thế đứng, tập xoay hông, tập thu chân, tập thở. Bài này là bản đồ tổng quan về các nhóm kỹ thuật trong Taekwondo, giúp bạn biết mình đang ở đâu và cần đi tiếp hướng nào.
Bốn nhóm kỹ thuật chính
Chương trình Taekwondo hệ WT có thể chia thành bốn nhóm kỹ thuật lớn. Mỗi nhóm có vai trò riêng, nhưng chúng luôn đan xen với nhau trong thực tế.
Thế đứng và thế tấn (Seogi)
Thế đứng là nền móng. Một cú đá mạnh cần một chân trụ vững, một cú đấm có lực cần trọng tâm đặt đúng chỗ. Taekwondo có nhiều thế đứng khác nhau: thế đi bộ, thế tấn trước, thế tấn sau, thế cưỡi ngựa, thế hổ, thế bắt chéo chân, thế hạc. Mỗi thế phục vụ một mục đích, từ tấn công, phòng thủ đến chuyển hướng. Chi tiết ở bài các thế tấn trong Taekwondo.
Đòn tay: đấm, đỡ, đánh (Jireugi, Makki, Chigi)
Dù nổi tiếng với đòn chân, Taekwondo vẫn có hệ thống đòn tay đầy đủ. Đấm thẳng là đòn tay chính trong đối kháng. Các đòn đỡ được chia theo tầm cao: đỡ dưới, đỡ tầm giữa, đỡ trên. Ngoài ra còn các đòn đánh bằng cạnh bàn tay, lưng nắm tay, cùi chỏ, đấm búa, chủ yếu xuất hiện trong bài quyền và tự vệ.
Đòn chân (Chagi)
Đây là linh hồn của Taekwondo. Từ cú đá thẳng đơn giản nhất đến những cú đá xoay 360 độ, đòn chân chiếm phần lớn thời gian tập và gần như toàn bộ điểm số trong đối kháng. Chúng tôi có một bài riêng về các đòn đá trong Taekwondo.
Di chuyển (Bal Jitgi)
Ít người để ý, nhưng di chuyển là thứ phân biệt võ sinh giỏi với võ sinh trung bình trong đối kháng. Bước lướt, bước chéo, bước lùi, đổi chân tại chỗ. Một người di chuyển tốt luôn chọn được khoảng cách có lợi cho mình, tung đòn khi đối thủ ở tầm và rút ra trước khi bị phản công.
Thứ tự học kỹ thuật hợp lý
Người mới thường muốn học ngay những cú đá đẹp. Chúng tôi hiểu, nhưng thứ tự học có ý nghĩa rất lớn. Dưới đây là lộ trình phổ biến ở CLB:
- Tuần đầu: nghi thức chào, cách đứng nghiêm, thế đi bộ, thế tấn trước, cách nắm tay, đấm thẳng.
- Tháng đầu: đòn đỡ dưới, đỡ trong, đỡ trên; đá thẳng; bước đầu đá vòng.
- Ba tháng đầu: đá vòng chuẩn, thế tấn sau, bài quyền số 1, di chuyển cơ bản.
- Sáu tháng: đá ngang, đá bổ, phối hợp tay chân, bài quyền số 2, số 3, làm quen đối kháng có kiểm soát.
- Một năm trở đi: đá sau, đá móc, các đòn xoay người, đối kháng có chiến thuật.
Lộ trình này không cứng nhắc. Có người tiến nhanh, có người cần thêm thời gian. Điều quan trọng là không bỏ qua bước nào.
Ba nguyên tắc chung của mọi kỹ thuật
Dù là đòn đá hay đòn tay, có ba nguyên tắc chúng tôi nhắc học viên gần như mỗi buổi.
Lực đến từ hông. Hầu hết đòn đánh mạnh trong Taekwondo đều có sự tham gia của hông. Đấm mà không xoay hông thì chỉ có lực của cánh tay. Đá vòng mà hông không mở thì chân chỉ quất ngang yếu ớt. Khi học bất kỳ kỹ thuật nào, hãy tự hỏi: hông mình đang làm gì?
Thu về nhanh như khi đánh ra. Một đòn đánh ra mà không thu về là một cơ hội cho đối thủ. Thói quen thu tay, thu chân về vị trí sẵn sàng giúp bạn an toàn hơn và sẵn sàng cho đòn tiếp theo.
Thở ra khi ra đòn. Hơi thở giúp cơ bụng siết lại đúng lúc, tăng lực và bảo vệ cơ thể khi bị đánh trúng. Tiếng hô kihap chính là cách thở ra mạnh mẽ nhất.
Kỹ thuật và thuật ngữ tiếng Hàn
Trong lớp Taekwondo, phần lớn hiệu lệnh và tên kỹ thuật được nói bằng tiếng Hàn. Ban đầu nghe lạ, nhưng chỉ sau vài tuần bạn sẽ quen với "charyeot", "gyeongnye", "junbi", "sijak". Hiểu thuật ngữ không chỉ giúp bạn theo kịp lớp mà còn cần thiết khi thi lên đai. Danh sách đầy đủ có trong bài thuật ngữ Taekwondo tiếng Hàn.
Kỹ thuật trong đối kháng khác gì trong bài quyền?
Đây là điều nhiều võ sinh thắc mắc khi lần đầu tham gia đấu tập. Trong bài quyền, mỗi đòn được thực hiện với tư thế chuẩn, thế tấn rõ ràng, điểm dừng dứt khoát. Trong đối kháng, mọi thứ nhanh hơn, linh hoạt hơn, thế đứng cao hơn để dễ di chuyển, và đòn đá thường được tung ra từ tư thế nghiêng người.
Không có cái nào "đúng" hơn cái nào. Bài quyền rèn sự chính xác và nền tảng, đối kháng rèn phản xạ và khả năng ứng biến. Võ sinh toàn diện cần cả hai. Nếu bạn muốn tìm hiểu về luật và kỹ năng đấu, hãy đọc bài đối kháng Taekwondo.
Tập kỹ thuật tại nhà có được không?
Có, và nên làm, nhưng với giới hạn rõ ràng. Ở nhà, bạn có thể giãn cơ, tập thể lực, ôn bài quyền, tập đá chậm để cảm nhận tư thế. Những kỹ thuật mới, đặc biệt là đá xoay người và bật nhảy, nên học trên lớp có người hướng dẫn và thảm tập. Bài tập Taekwondo tại nhà gợi ý một giáo án đơn giản, an toàn cho người đã có nền tảng.
Những sai lầm phổ biến khi học kỹ thuật
- Ham đá cao. Đá cao mà sai kỹ thuật dễ gây chấn thương hông và gối. Hãy đá đúng trước, cao sau.
- Bỏ qua khởi động. Phần lớn chấn thương trong Taekwondo xảy ra khi cơ chưa được làm nóng.
- Chỉ tập chân thuận. Đối kháng đòi hỏi đá được cả hai chân. Hãy tập chân yếu nhiều hơn một chút.
- Tập nhiều nhưng không có mục tiêu. Mỗi buổi tập nên tập trung sửa một hai lỗi cụ thể thay vì làm tất cả một cách đại khái.
Kỹ thuật và thể lực: hai mặt của một đồng xu
Có một điều người mới ít để ý: nhiều lỗi kỹ thuật thực ra là lỗi thể lực. Bạn biết rõ phải nâng gối cao khi đá ngang, nhưng chân cứ thấp xuống vì cơ hông chưa đủ khỏe. Bạn biết phải xoay chân trụ khi đá vòng, nhưng đến cú đá thứ mười thì chân trụ không còn sức để xoay. Lúc ấy, sửa kỹ thuật bằng lời nhắc không giúp được bao nhiêu.
Đó là lý do mọi buổi tập ở CLB đều có phần thể lực, và vì sao chúng tôi khuyến khích học viên tập thêm ở nhà. Squat giúp thế tấn vững, bài tập cơ mông giúp đá cao, nhảy dây giúp đôi chân nhanh và nhẹ, plank giúp thân người không đổ khi đá. Khi thể lực theo kịp, kỹ thuật tự nhiên sẽ gọn hơn mà không cần ai nhắc.
Ngược lại, thể lực tốt mà kỹ thuật sai thì càng tập nhiều càng hỏng. Một người khỏe đá vòng mà chân trụ không xoay sẽ dồn toàn bộ lực xoắn vào gối, và chấn thương chỉ là chuyện thời gian. Hãy để kỹ thuật dẫn đường, thể lực đi theo.
Học kỹ thuật ở đâu cho đúng?
Kỹ thuật Taekwondo có thể học qua sách, video, nhưng muốn đúng thì cần người hướng dẫn trực tiếp. Rất nhiều lỗi nhỏ ở góc chân, vị trí hông chỉ được phát hiện khi có người đứng cạnh quan sát. Ở CLB, lớp cơ bản tập trung xây nền tảng kỹ thuật, còn lớp tốc độ và sức mạnh dành cho những ai đã có nền và muốn đá nhanh, mạnh hơn. Xem chi tiết tại trang học Taekwondo.
Câu hỏi thường gặp
Học Taekwondo nên bắt đầu từ kỹ thuật nào?
Hãy bắt đầu từ thế đứng và thế tấn, sau đó là đòn đấm, đòn đỡ căn bản và hai cú đá đầu tiên là đá thẳng và đá vòng. Đây là nền móng cho mọi kỹ thuật phức tạp hơn.
Taekwondo có bao nhiêu đòn đá?
Có khoảng mười đòn đá căn bản như đá thẳng, đá vòng, đá ngang, đá sau, đá bổ, đá móc, đá đẩy, cùng rất nhiều biến thể xoay người và bật nhảy. Tổng số biến thể có thể lên đến vài chục.
Người không dẻo có học Taekwondo được không?
Được. Độ dẻo sẽ cải thiện dần qua quá trình tập. Bạn chỉ cần đá ở độ cao mình kiểm soát được và giãn cơ đều đặn.
