Các đòn đá trong Taekwondo: từ cú đá thẳng đến đá xoay 360 độ

Một võ sinh mới hỏi chúng tôi: "Thầy ơi, khi nào em được học đá xoay?" Chúng tôi hỏi lại: "Em đá vòng đã chuẩn chưa?" Em im lặng. Câu chuyện này lặp lại ở hầu hết các lớp, và nó nói lên một điều: mọi cú đá đẹp trong Taekwondo đều đứng trên vai những cú đá căn bản. Bài này đi qua từng đòn đá chính, cách thực hiện, khi nào dùng và những lỗi chúng tôi gặp nhiều nhất.

Cấu trúc chung của một cú đá

Gần như mọi đòn đá trong Taekwondo đều có bốn giai đoạn:

1. Nâng gối (chamber): gối được kéo lên, cẳng chân gập lại. Đây là giai đoạn quyết định hướng và độ cao của cú đá.
2. Bật chân (extension): cẳng chân bật ra về phía mục tiêu, kèm theo chuyển động của hông.
3. Thu chân (rechamber): chân được kéo về vị trí gối nâng, không để chân duỗi thẳng treo lơ lửng.
4. Đặt chân xuống: về thế sẵn sàng hoặc vào thế tấn tiếp theo.

Người mới thường bỏ qua giai đoạn một và ba. Họ đá thẳng chân từ dưới đất lên như một cái gậy, rồi thả chân rơi xuống. Cú đá như vậy vừa chậm, vừa yếu, vừa dễ bị đối thủ bắt chân.

Đá thẳng (Ap Chagi)

Đá thẳng là cú đá đầu tiên mà ai cũng học. Nâng gối thẳng lên phía trước, bật cẳng chân ra và đánh bằng ức bàn chân, tức phần đệm thịt dưới các ngón chân, với các ngón chân cong ngược lên.

Đá thẳng xuất hiện trong hầu hết các bài quyền Taegeuk. Trong đối kháng, nó ít ghi điểm hơn đá vòng nhưng hữu ích để chặn đối thủ đang lao vào hoặc mở khoảng cách. Lỗi hay gặp nhất là đánh bằng mũi chân duỗi thẳng, rất dễ đau ngón chân khi chạm vật cứng.

Đá vòng (Dollyeo Chagi)

Nếu chỉ được chọn một cú đá, nhiều huấn luyện viên sẽ chọn đá vòng. Đây là đòn ghi điểm nhiều nhất trong đối kháng hiện đại, nhanh, linh hoạt và có thể đá vào thân hoặc đầu.

Cách thực hiện: nâng gối lên phía trước và hơi chéo, xoay chân trụ sao cho gót hướng về phía mục tiêu, đồng thời xoay hông. Cẳng chân quất theo đường vòng từ ngoài vào, đánh bằng mu bàn chân. Trong đối kháng, mu bàn chân là bề mặt chính để kích hoạt cảm biến trên giáp điện tử.

Lỗi lớn nhất khi đá vòng là chân trụ không xoay. Khi chân trụ đứng yên, hông không mở được, cú đá trở nên yếu và dễ gây đau gối chân trụ. Hãy nhớ: gót chân trụ phải xoay về phía mục tiêu.

Đá ngang (Yeop Chagi)

Đá ngang là cú đá đẹp và mạnh, đánh bằng cạnh ngoài bàn chân hoặc gót. Nâng gối lên ngang hông, xoay người nghiêng sang một bên, chân trụ xoay mạnh, rồi đẩy chân theo đường thẳng ra phía mục tiêu. Thân người, hông và chân đá gần như nằm trên một đường thẳng.

Đá ngang xuất hiện lần đầu trong bài quyền số 4 và là đòn chủ lực trong đập vỡ. Trong đối kháng hiện đại, nó được dùng ít hơn vì cần nhiều thời gian chuẩn bị, nhưng vẫn là vũ khí tốt để giữ khoảng cách. Lỗi phổ biến là mũi chân hướng lên trời, khiến cú đá đánh bằng lòng bàn chân thay vì cạnh bàn chân.

Đá sau (Dwi Chagi)

Đá sau là cú đá mà người tập quay lưng về phía đối thủ trong khoảnh khắc, rồi đá thẳng chân về phía sau bằng gót. Vì tận dụng lực xoay của toàn thân, đây là một trong những đòn mạnh nhất của Taekwondo.

Cái khó của đá sau là hướng. Khi quay lưng, bạn mất tầm nhìn trong tích tắc, nên phải quay đầu nhìn mục tiêu trước khi chân đi. Nhiều người mới đá sau mà chân lệch sang một bên, biến thành nửa đá ngang nửa đá sau. Bí quyết là giữ gối chân đá sát gối chân trụ khi xoay, rồi đẩy thẳng ra sau.

Trong đối kháng, đá sau thường dùng làm đòn phản công khi đối thủ lao vào. Ở luật WT hiện hành, các đòn đá có xoay người thường được tính điểm cao hơn đòn đá thường.

Đá bổ (Naeryeo Chagi)

Đá bổ là cú đá mà chân được đưa lên cao rồi bổ thẳng xuống bằng gót hoặc lòng bàn chân, nhắm vào đầu hoặc vai đối thủ. Nó đòi hỏi độ dẻo cao của đùi sau.

Đá bổ rất hiệu quả trong đối kháng khi đối thủ ở tầm gần, vì khó phòng thủ. Tuy vậy, nếu thực hiện sai, chân rơi xuống quá mạnh có thể gây đau gót và ảnh hưởng đến cột sống. Người mới nên tập đá bổ với độ cao vừa phải và có giãn cơ kỹ trước.

Đá móc (Huryeo Chagi) và đá móc xoay (Dwi Huryeo Chagi)

Đá móc giống như đá vòng ngược chiều. Chân được đưa ra phía trước và hơi vượt qua mục tiêu, rồi móc ngược về bằng gót hoặc lòng bàn chân. Đá móc xoay là biến thể có xoay người, tạo ra lực rất lớn và thường được dùng để nhắm vào đầu.

Đá móc xoay là một trong những đòn đẹp nhất nhưng cũng rủi ro nhất trong đối kháng: trúng thì rất nhiều điểm, trượt thì bạn ở tư thế mất thăng bằng và quay lưng với đối thủ. Chỉ nên tập khi đã vững đá sau và đá móc thường.

Đá đẩy (Mireo Chagi) và đá vòng nửa (Bandal Chagi)

Đá đẩy giống đá thẳng nhưng dùng cả lòng bàn chân đẩy đối thủ ra xa, phá thế tấn công của họ. Đá vòng nửa là biến thể nằm giữa đá thẳng và đá vòng, nhanh và khó đoán, rất phổ biến trong đối kháng ở cấp độ thấp vì dễ thực hiện.

Các đòn đá xoay và bật nhảy

Khi đã vững đòn căn bản, võ sinh học các biến thể nâng cao:

• Đá vòng xoay 360 độ: xoay một vòng trên không rồi đá vòng. Đòn này rất được ưa chuộng trong biểu diễn.
• Đá bật nhảy (Twieo Chagi): bất kỳ cú đá nào được thực hiện khi cả hai chân rời mặt đất.
• Đá liên hoàn: hai hoặc nhiều cú đá liên tiếp không đặt chân xuống, như đá ngang hai tầng trong bài quyền số 9 – Koryo.

Những đòn này đòi hỏi sức bật, độ dẻo và khả năng kiểm soát cơ thể trên không. Tập sai rất dễ chấn thương mắt cá và đầu gối khi đáp, nên luôn tập trên thảm và có người hướng dẫn.

Làm sao để đá cao hơn?

Đây là câu hỏi muôn thuở. Có ba yếu tố quyết định độ cao của cú đá:

• Độ dẻo: đặc biệt là cơ đùi trong, đùi sau và cơ hông. Giãn cơ sau mỗi buổi tập khi cơ đã nóng hiệu quả hơn giãn cơ lúc nguội.
• Sức mạnh: cơ mông và cơ hông cần đủ khỏe để nâng chân lên và giữ ở đó. Nhiều người dẻo nhưng không đá cao được vì thiếu sức.
• Kỹ thuật nâng gối: gối nâng càng cao, cú đá càng cao. Đây là chỗ nhiều người bỏ qua.

Những lỗi phổ biến khi tập đá

• Không nâng gối trước khi bật chân. Cú đá thành một đường quét yếu ớt từ dưới lên.
• Chân trụ không xoay. Đặc biệt ở đá vòng và đá ngang, gây đau gối chân trụ.
• Nghiêng người quá mức. Để đá cao, nhiều người ngả hẳn người ra sau, mất thăng bằng và mất lực.
• Không thu chân. Chân duỗi thẳng sau cú đá rồi rơi xuống, dễ bị bắt chân.
• Tay buông thõng. Khi đá, tay vẫn phải giữ ở vị trí bảo vệ.

Tập đòn đá ở đâu?

Đá trúng không khí và đá trúng đích là hai cảm giác rất khác nhau. Ở CLB, võ sinh được tập đá với đích cầm tay, bao cát và đối luyện với bạn tập. Lớp Taekwondo tốc độ và sức mạnh của chúng tôi tập trung đặc biệt vào đòn chân: tốc độ, lực, đá liên hoàn và đá bật nhảy. Nếu bạn muốn thử, hãy xem trang học Taekwondo.