Một phụ huynh từng gửi chúng tôi danh sách dài các món đồ họ định mua cho con trước buổi tập đầu tiên: giáp, mũ, găng, bảo hộ, bao cát, đích đá. Chúng tôi phải khuyên họ dừng lại. Bé mới sáu tuổi, chưa đến lúc đối kháng, và phần lớn dụng cụ đó CLB đã có sẵn. Bài này giúp bạn hiểu từng loại dụng cụ trong Taekwondo dùng để làm gì, và khi nào thật sự cần mua.
Đồ bảo hộ khi đối kháng
Khi bước vào đối kháng, võ sinh cần một bộ bảo hộ đầy đủ. Đây là những thứ không thể thiếu.
Giáp thân (Hogu)
Giáp thân che phần ngực, bụng và hai bên sườn, là vùng ghi điểm chính trong đối kháng. Giáp thường có hai mặt, một mặt màu xanh và một mặt màu đỏ, để đổi bên khi thi đấu. Ở các giải chính thức, người ta dùng giáp điện tử có cảm biến, tự động ghi điểm khi bị đá trúng với lực đủ lớn.
Với tập luyện thường ngày, CLB thường trang bị giáp chung. Bạn chỉ cần mua riêng nếu thi đấu thường xuyên hoặc muốn có giáp vừa vặn với mình.
Mũ bảo hộ
Mũ bảo vệ đầu, trán và hai bên thái dương. Đá vào đầu là đòn ghi điểm cao trong đối kháng, nên mũ là thứ bắt buộc. Ở giải chính thức, mũ cũng có thể gắn cảm biến điện tử. Một số mũ cho trẻ em có thêm tấm chắn mặt.
Bảo hộ ống chân và cẳng tay
Đây là hai món dễ bị bỏ qua nhưng lại rất cần. Khi đỡ đòn, cẳng tay và ống chân thường va chạm mạnh, và vết bầm ở hai chỗ này có thể khiến bạn đau cả tuần. Bảo hộ nên ôm vừa, không trượt khi di chuyển.
Bảo hộ tay (găng) và tất chân điện tử
Găng tay Taekwondo mỏng, hở ngón, chủ yếu bảo vệ mu bàn tay. Ở giải chính thức, võ sinh đeo tất chân có cảm biến để giáp điện tử nhận diện cú đá hợp lệ.
Bảo hộ hạ bộ
Bắt buộc với cả nam và nữ khi đối kháng. Loại cho nam và nữ có thiết kế khác nhau, hãy chọn đúng loại và đúng size.
Bảo vệ răng
Một miếng nhựa mềm đặt trong miệng, bảo vệ răng và giảm chấn động lên hàm khi bị đá trúng. Nhiều loại có thể ngâm nước nóng để ôm theo khuôn răng. Đây là món rẻ nhưng rất đáng tiền.
| Đồ bảo hộ | Khi nào cần | Thường do ai trang bị |
|---|---|---|
| Giáp thân | Đối kháng | CLB (mua riêng nếu thi đấu nhiều) |
| Mũ bảo hộ | Đối kháng | CLB hoặc cá nhân |
| Bảo hộ ống chân, cẳng tay | Đối kháng, đối luyện | Cá nhân |
| Găng tay | Đối kháng | Cá nhân |
| Bảo hộ hạ bộ | Đối kháng | Cá nhân |
| Bảo vệ răng | Đối kháng | Cá nhân |
Dụng cụ tập luyện
Đích đá cầm tay
Đích đá là dụng cụ phổ biến nhất trong buổi tập Taekwondo. Một người cầm đích, người kia đá. Có nhiều loại:
- Đích đơn: một tấm đệm có tay cầm, dùng cho hầu hết cú đá.
- Đích đôi (hình vợt): hai tấm mỏng ghép lại, khi đá trúng phát ra tiếng "bộp" rõ, giúp cảm nhận độ chính xác và tốc độ.
- Đích lớn (khiên): tấm đệm dày và to, dùng để tập đá mạnh như đá ngang, đá sau.
Nếu bạn muốn tập đá ở nhà, một chiếc đích đôi là khoản đầu tư hợp lý nhất. Bạn có thể nhờ người nhà cầm giúp, như gợi ý trong bài tập Taekwondo tại nhà.
Bao cát
Bao cát giúp tập lực đá và sức bền. Có hai loại chính: bao cát treo và bao cát đứng có đế. Bao cát treo cần móc chắc chắn và không gian rộng; bao cát đứng gọn hơn, phù hợp với nhà ở. Hãy chọn bao cát có độ mềm vừa phải. Bao quá cứng dễ gây đau mu bàn chân với người mới.
Ván đập vỡ
Trong kỳ thi đai cao, võ sinh có thể phải đập vỡ ván gỗ. Để tập, nhiều nơi dùng ván tái sử dụng bằng nhựa, gồm hai mảnh ghép lại, tách ra khi bị đánh đủ lực rồi ghép lại được. Đây là cách tập an toàn và tiết kiệm hơn ván gỗ.
Thảm tập và dụng cụ thể lực
Thảm xốp ghép là thứ nên có nếu bạn tập ở nhà, giúp chống trượt và giảm va chạm cho khớp. Dây nhảy, dây kháng lực, thang dây tập bước chân là những dụng cụ rẻ mà hữu ích để rèn thể lực và tốc độ.
Mua dụng cụ theo từng giai đoạn
Để tránh lãng phí, đây là thứ tự mua sắm chúng tôi thường gợi ý:
- Khi bắt đầu: võ phục và đai. Xem bài võ phục Taekwondo.
- Khi bắt đầu đối luyện, đối kháng có kiểm soát: bảo hộ ống chân, cẳng tay, bảo vệ răng, bảo hộ hạ bộ.
- Khi đối kháng thường xuyên hoặc đi thi: găng tay, mũ riêng, có thể cả giáp thân.
- Khi muốn tập thêm ở nhà: đích đá đôi, dây nhảy, thảm.
- Khi tập nâng cao: bao cát, ván đập vỡ tái sử dụng.
Chọn đồ bảo hộ thế nào cho đúng?
- Vừa vặn là quan trọng nhất. Đồ bảo hộ quá rộng sẽ trượt khi di chuyển, quá chật sẽ cản trở cử động.
- Kiểm tra quai, khóa dán. Đây là chỗ hay hỏng nhất.
- Chọn theo điều lệ nếu đi thi. Một số giải yêu cầu dụng cụ được công nhận.
- Vệ sinh sau khi dùng. Đồ bảo hộ thấm mồ hôi, cần lau và phơi khô để tránh mùi và vi khuẩn.
Dụng cụ giả, kém chất lượng: cách nhận biết
Thị trường dụng cụ võ thuật khá đa dạng, và không hiếm sản phẩm nhái thương hiệu hoặc chất lượng kém được bán với giá rẻ. Với võ phục, hàng kém chủ yếu ảnh hưởng đến độ bền. Nhưng với đồ bảo hộ, hàng kém có thể ảnh hưởng trực tiếp đến an toàn.
Vài dấu hiệu nên cảnh giác: lớp đệm mút mỏng, nhấn tay vào thấy cứng hoặc lún hẳn xuống; đường may thưa, chỉ thừa nhiều; quai dán yếu, dán vài lần đã bong; mùi nhựa hắc nồng; logo in mờ, lệch hoặc sai chính tả. Một chiếc bảo hộ ống chân kém chất lượng có thể vỡ lớp đệm ngay trong những tuần đầu, khiến bạn chịu va chạm trực tiếp.
Lời khuyên của chúng tôi là với đồ bảo hộ, hãy ưu tiên chất lượng hơn giá. Bạn không cần mua loại đắt nhất, nhưng nên chọn sản phẩm ở cửa hàng chuyên về võ thuật, có thể đổi trả, hoặc hỏi CLB để được giới thiệu nơi mua đáng tin.
Chăm sóc đồ bảo hộ để dùng lâu
Đồ bảo hộ thấm mồ hôi sau mỗi buổi tập. Nếu để nguyên trong túi kín, chỉ vài ngày là có mùi khó chịu và vi khuẩn phát triển. Hãy lấy ra khỏi túi ngay khi về nhà, lau bằng khăn ẩm có chút xà phòng loãng, rồi phơi nơi thoáng gió, tránh nắng gắt làm giòn lớp nhựa. Bảo vệ răng nên được rửa bằng nước sạch sau mỗi lần dùng và cất trong hộp riêng.
Đồ bảo hộ và an toàn khi tập
Chấn thương trong Taekwondo phần lớn có thể phòng tránh nếu đeo đủ bảo hộ, khởi động kỹ và đấu với người cùng trình độ. Ở CLB, chúng tôi không cho phép võ sinh đối kháng khi thiếu bảo hộ, dù chỉ là buổi tập. Đây không phải sự cứng nhắc, mà là cách để mọi người tập được lâu dài.
Bạn có thể đọc thêm về luật và kỹ năng đối kháng ở bài đối kháng Taekwondo. Còn nếu bạn đang chuẩn bị bắt đầu, trang học Taekwondo có thông tin về các lớp tại CLB ở Bình Thạnh.
Câu hỏi thường gặp
Người mới tập Taekwondo cần mua dụng cụ gì?
Ban đầu chỉ cần võ phục và đai. Đồ bảo hộ cá nhân như bảo hộ ống chân, tay, bảo vệ răng nên mua khi bắt đầu đối kháng. Giáp thân, mũ và đích đá thường được CLB trang bị chung.
Giáp điện tử Taekwondo là gì?
Giáp điện tử có gắn cảm biến, tự động ghi điểm khi bị đá trúng với lực đủ lớn. Nó được dùng ở các giải đấu chính thức. Võ sinh đeo kèm tất chân có cảm biến để hệ thống nhận diện cú đá hợp lệ.
Có nên mua bao cát để tập ở nhà?
Bao cát hữu ích nếu bạn có không gian và muốn tập lực đá. Với không gian hẹp, đích đá cầm tay hoặc bao cát đứng loại nhỏ là lựa chọn gọn hơn.
Bảo vệ răng có thật sự cần thiết không?
Có, khi đối kháng. Bảo vệ răng không chỉ giữ răng an toàn mà còn giảm chấn động lên hàm và đầu khi bị đá trúng.
