Nhiều người chỉ quan tâm hai thời điểm: ngày nhận đai trắng và ngày nhận đai đen. Thật ra phần lớn thời gian tập Taekwondo lại diễn ra ở những màu ở giữa, và đó cũng là nơi người tập thay đổi nhiều nhất. Bài này nói về các đai trung gian, đặc biệt là đai đỏ và đai đỏ đen, hai cái tên hay gây nhầm lẫn nhất.
Các đai trung gian trong Taekwondo
Theo cách sắp xếp phổ biến của hệ WT tại Việt Nam, sau đai trắng là đai vàng, rồi đến xanh lá, xanh dương, đỏ và cuối cùng là đai đen. Mỗi màu thường gồm hai cấp. Như vậy, nếu chỉ tính các đai màu nằm giữa trắng và đen, bạn có bốn màu với khoảng tám cấp.
Nếu bạn chưa nắm thứ tự đầy đủ và ý nghĩa từng màu, hãy đọc trước bài hệ thống đai Taekwondo. Ở đây chúng tôi đi sâu hơn vào những gì võ sinh thực sự học và trải qua ở mỗi chặng.
Đai vàng: tập chậm để đá nhanh
Đai vàng là lúc võ sinh bắt đầu có chút "dáng" của người tập võ. Họ đã quen với nghi thức chào, biết đứng thế tấn, biết đá thẳng và đá vòng. Nhưng chính ở đây, nhiều người bắt đầu chán. Bài tập lặp lại, tiến bộ khó nhìn thấy, trong khi những cú đá xoay người đẹp mắt thì vẫn còn xa.
Chúng tôi thường nói với học viên đai vàng một điều: tập chậm để sau này đá nhanh. Một cú đá vòng đúng kỹ thuật cần hông xoay đủ, chân trụ xoay theo, gối nâng đúng hướng. Nếu sai từ đai vàng, sửa ở đai đỏ sẽ rất cực, vì cơ thể đã quen.
Ở chặng này, võ sinh thường học bài quyền số 1 và số 2. Hai bài này ngắn, động tác không khó, nhưng đòi hỏi tư thế chuẩn và nhịp điệu rõ ràng. Xem chi tiết ở bài quyền số 1 và bài quyền số 2.
Đai xanh lá: khi tay và chân bắt đầu nói chuyện với nhau
Lên đai xanh lá, võ sinh được yêu cầu phối hợp nhiều hơn: đỡ xong thì phản đòn, đá xong thì đấm theo. Các bài quyền số 3 và số 4 xuất hiện, dài hơn và có những đoạn chuyển hướng phức tạp hơn.
Đây cũng là lúc nhiều CLB cho võ sinh làm quen với đối kháng. Ban đầu chỉ là đối kháng có kiểm soát, hai người tập luân phiên tấn công và phòng thủ theo bài. Sau đó mới đến đấu tự do nhẹ, có giáp và mũ bảo hộ. Với nhiều em nhỏ, lần đầu đứng đối diện bạn tập và nghe hiệu lệnh "bắt đầu" là một trải nghiệm vừa sợ vừa thích.
Đai xanh dương: có lối đánh của riêng mình
Ở đai xanh dương, phần kỹ thuật căn bản đã khá vững, nên huấn luyện viên bắt đầu dạy những đòn khó hơn: đá xoay sau, đá móc, các đòn bật nhảy. Bài quyền số 5 và số 6 đòi hỏi sự cân bằng tốt hơn hẳn, có những thế đứng một chân và những cú đá nối liền.
Một điều thú vị là ở chặng này, mỗi võ sinh bắt đầu lộ ra "chất" riêng. Người thì thích đá nhanh liên tục, người thì kiên nhẫn chờ đối thủ sơ hở rồi phản công. Huấn luyện viên giỏi sẽ không ép tất cả theo một khuôn, mà giúp từng người phát huy điểm mạnh của mình.
Đai đỏ: chặng cuối trước đai đen
Đai đỏ thường ứng với cấp 2 và cấp 1, hai cấp cuối cùng của đai màu. Đây là giai đoạn chuẩn bị cho kỳ thi quan trọng nhất trong đời võ sinh đai màu: thi lên đai đen.
Đai đỏ phải biết những gì?
Đến đai đỏ, võ sinh được kỳ vọng nắm toàn bộ chương trình đai màu:
- Đi thuần thục tám bài quyền Taegeuk, đặc biệt là bài quyền số 7 và số 8 dành cho đai đỏ. Xem bài quyền số 7 và bài quyền số 8.
- Thực hiện tốt các đòn đá xoay, đá bật nhảy, đá liên hoàn.
- Đối kháng có chiến thuật, biết giữ khoảng cách và phản đòn.
- Có thể lực đủ để chịu được một kỳ thi kéo dài nhiều giờ.
Vì sao đai đỏ là màu đỏ?
Màu đỏ thường được giải thích là màu của sự nguy hiểm. Ý nghĩa ở đây không phải để võ sinh tự hào rằng mình nguy hiểm, mà ngược lại: kỹ năng của bạn đã đủ để làm người khác bị thương, nên bạn phải học cách kiểm soát nó. Nhiều huấn luyện viên dùng chính ý nghĩa này để nhắc học trò đai đỏ về sự khiêm tốn.
Đai đỏ đen là gì?
Đây là phần dễ nhầm nhất, vì cụm từ "đai đỏ đen" được dùng theo hai nghĩa.
Nghĩa thứ nhất: đai Poom cho võ sinh dưới 15 tuổi
Theo hệ thống của Kukkiwon, võ sinh dưới 15 tuổi khi đạt trình độ đai đen không được cấp Dan mà được cấp Poom. Đai Poom thường có màu nửa đỏ nửa đen, chia theo chiều dọc hoặc chiều ngang. Poom cũng có các bậc như 1 Poom, 2 Poom, tương ứng với các đẳng của đai đen. Khi đủ tuổi, đai Poom có thể chuyển sang Dan theo thủ tục.
Lý do của quy định này là đai đen gắn với sự trưởng thành về nhận thức, không chỉ kỹ thuật. Một em mười hai tuổi có thể đá đẹp, nhưng vẫn cần thêm thời gian để hiểu hết trách nhiệm đi kèm danh hiệu đó.
Nghĩa thứ hai: cấp chuẩn bị trước đai đen
Ở một số CLB, "đai đỏ đen" hoặc "đai đỏ vạch đen" được dùng cho cấp cuối cùng trước khi thi đai đen, kể cả với người lớn. Đây là cách đánh dấu riêng của từng võ đường, không phải đai Poom.
Vì vậy, khi nghe ai nói "đai đỏ đen", câu hỏi hợp lý nhất là: bạn bao nhiêu tuổi, và đai đó do đâu cấp? Câu trả lời sẽ cho bạn biết họ đang ở trình độ nào. Bạn có thể đọc thêm về Poom và Dan trong bài đai đen Taekwondo.
Đai có vạch: khi một màu được chia nhỏ
Bạn có thể bắt gặp đai vàng một vạch, đai xanh hai vạch và nhiều biến thể khác. Đây là cách một số CLB chia nhỏ các cấp nằm giữa hai màu, để võ sinh, nhất là trẻ em, có mục tiêu ngắn hạn rõ ràng hơn. Thay vì phải chờ sáu tháng để đổi màu, các em có thể nhận một vạch sau ba tháng.
Cách làm này không sai, nhưng cũng không phải chuẩn chung. Khi chuyển CLB, võ sinh có thể được xếp lại cấp cho phù hợp với hệ thống của nơi mới. Đừng lo nếu con bạn từ "đai xanh hai vạch" ở nơi cũ trở thành "đai xanh lá cấp 5" ở nơi mới; điều quan trọng là kỹ năng thực tế được đánh giá đúng.
Mất bao lâu để từ đai vàng lên đai đỏ?
Với lịch tập hai đến ba buổi mỗi tuần, quãng đường từ đai vàng lên đai đỏ thường mất khoảng hai năm. Các cấp đầu nhanh hơn, mỗi kỳ chừng ba đến bốn tháng. Từ đai xanh trở đi, khoảng cách giữa các kỳ thi thường dài hơn vì bài quyền khó hơn và có thêm phần đối kháng.
Nếu bạn muốn biết cụ thể mỗi kỳ thi gồm những phần nào, giám khảo chấm ra sao, hãy đọc bài thi lên đai Taekwondo.
Lời khuyên cho phụ huynh có con ở các đai giữa
Các đai giữa là lúc trẻ dễ bỏ cuộc nhất. Niềm vui ban đầu đã qua, mục tiêu đai đen thì còn xa. Một vài điều nhỏ có thể giúp con đi tiếp:
- Đến xem con thi lên đai ít nhất một lần. Sự có mặt của bố mẹ có ý nghĩa với trẻ hơn bạn nghĩ.
- Khen nỗ lực, đừng chỉ khen kết quả. Một lần thi chưa đạt không phải thất bại nếu con đã chuẩn bị nghiêm túc.
- Trao đổi với huấn luyện viên khi thấy con có dấu hiệu chán. Đôi khi chỉ cần đổi bạn tập hoặc cho con thử một vai trò mới trong lớp.
- Giữ lịch tập đều kể cả mùa thi cử. Giảm buổi thì được, nhưng nghỉ hẳn vài tháng sẽ khiến con mất đà.
Nếu bạn đang tìm một lớp có lộ trình rõ ràng cho con, trang học Taekwondo cho trẻ em có thông tin chi tiết về cách chúng tôi tổ chức lớp nhi đồng.
Câu hỏi thường gặp
Đai đỏ Taekwondo là cấp mấy?
Ở nhiều CLB tập theo hệ WT tại Việt Nam, đai đỏ ứng với cấp 2 và cấp 1, tức hai cấp cuối cùng trước đai đen. Cách đánh số có thể khác đôi chút tùy CLB.
Đai đỏ đen Taekwondo là gì?
Đai đỏ đen thường là đai Poom, dành cho võ sinh dưới 15 tuổi đã đạt trình độ đai đen. Ở một số nơi, cụm từ này còn được dùng cho cấp chuẩn bị ngay trước đai đen.
Đai xanh Taekwondo là đai thứ mấy?
Đai xanh lá thường đứng sau đai vàng, còn đai xanh dương đứng sau đai xanh lá và trước đai đỏ. Nếu tính theo màu, đai xanh lá là màu thứ ba và xanh dương là màu thứ tư.
Võ Taekwondo đai vàng phải biết những gì?
Võ sinh đai vàng thường phải nắm chắc thế tấn căn bản, các đòn đấm, đỡ đơn giản, đá thẳng, đá vòng và đi đúng bài quyền số 1, số 2.
